De Hunsrückbahn

De trein staat klaar op het station van Emmelshausen voor het circa 15 km lange traject over de Hunsrück naar Boppard aan de Rijn

Een stukje geschiedenis

De aanleg van de spoorweg aan de linkerkant van de Rijn (Koblenz - Boppard - Bingen), die in 1857 gereed kwam, maakte voor het eerst massatransport van ruwe mineralen en industrieprodukten mogelijk zonder gebruik te hoeven maken van de waterweg (=Rijn). Al snel nam, vooral het personenverkeer, toe. Eind 19e eeuw ontstond de behoefte de Hunsrück te ontsluiten. In een tijd waarin van wegverkeer nog nauwelijks sprake was kon alleen een spoorlijn uitkomst bieden. Behalve voor het vervoer van personen kon de trein goed worden ingezet bij het transport van het zo rijkelijk voorkomende hout. Verder kon de lijn worden gebruikt voor vervoer van landbouwmachines (in die tijd was de Hunsrück nog grotendeels agrarisch), kolen, bouwmaterialen en landbouwprodukten.

De geschiedenis van de diverse deeltrajecten wordt kort toegelicht aan de hand van onderstaande kaart. In het zwart staat de Hunsrückbahn aangegeven, in het groen-bruin de spoorwegen aan de rand van het gebied door de dalen van de Rijn, de Moezel en de Nahe.


De diverse deeltrajecten

Op 6 oktober 1889 werd het eerste deeltraject geopend, dat liep van Simmern naar Langenlonsheim, waar werd aangesloten op de Nahe-spoorlijn van Idar-Oberstein naar Bingerbrück in het Rijndal. In 1983 werd het vervoer van personen gestopt, maar tot op de dag van vandaag wordt dit traject gebruikt voor het vervoer van hout en door de industrie in het Guldenbachdal, tussen Rheinböllen en Stromberg. (zie foto).

Op een regenachtige dag kun je het vochtige hout op het station van Stromberger Neuhütte in het Guldenbachdal bijna ruiken .....

In juli 1901 volgde de opening van het traject Simmern - Kirchberg, in 1902 Kirchberg - Morbach, en in 1903 Morbach - Hermeskeil, waarmee de Hunsrück min of meer dwars werd overgestoken. Reeds in 1976 werd het personenvervoer op dit gedeelte stilgelegd. Goederenvervoer vindt over het stuk Simmern - Morbach nog sporadisch plaats, vooral het vervoer van hout.

In 1901 vond tevens de opening plaats van het belangrijke traject Simmern - Emmelshausen - Boppard, waarmee de verbinding van Rijn, via Nahe, Simmern en Emmelshausen terug naar de Rijn rond was. Vooral het gedeelte van Buchholz naar Boppard was (en is) een bijzonder kunststukje : over 6 km stijgt/daalt de trein 326 meter, waarbij 5 tunnels en 2 hoge viadukten dienen te worden "genomen". De 50 meter hoge Hubertusschluchtbrücke is lange tijd een van de hoogste stenen spoorwegbruggen in Duitsland geweest. Nog steeds kun je Emmelshausen - Boppard per trein doen. Dit is bijvoorbeeld leuk te combineren met een wandeling door de Ehrbachklamm.

Het traject Simmern - Gemünden werd als laatste gebouwd (gereed 1922) en als eerste weer stilgelegd (1963). Al in 1964 werd de spoorlijn in zijn geheel afgebroken en alleen op topografische kaarten is de loop nog te herkennen. Dit was dan ook een "doodlopend" stuk.

Vanuit Hermeskeil liep de spoorlijn door tot Türkismühle op de grens van Rheinland-Pfalz en Saarland, alwaar werd aangesloten op de lijnen door het Nahedal naar Idar-Oberstein, en op de Saarlandse lijn naar Sankt Wendel.

Vanuit Hermeskeil tenslotte loopt ook nog een traject westwaarts via Kell en het Ruwerdal naar Trier. Tot voor enige jaren vonden hier nog museumritten plaats.

Het bouwvallige station van Pfalzfeld in de jaren '80.....

.....en het huidige hotel (wagon) met restaurant (stationsgebouw)


Wat rest is nostalgie

Al wandelend, bijvoorbeeld op de "Mühlentour" rondom Morbach, kun je veelvuldig de verlaten spoorbaan tegenkomen, die er zo op het oog nog prachtig bijligt. Ook al ben je geen railfreak, dan schieten toch de tranen in je ogen en denk je "wat zou het mooi zijn als op dit prachtige traject nog een trein, en liefst een door een stoomlocomotief getrokken ouderwetse tsjoek-tsjoek, door dit mooie landschap zou tuffen". Tot voor kort hadden de meeste Hunsrücker, en de meeste overheden nu nóg, weinig oog voor al dit wegrottende fraais. In tegenstelling tot wat ik op de vorige versie van mijn site op deze plaats zei, is de laatste tijd gelukkig het gevoel voor vergangen spoorhistorie in duidelijk grotere mate aanwezig.

  • Zo is er sinds enige jaren een site van een plaatselijke Hunsrückbahn-fan, met veel informatie en prachtige foto's, zéér uitgebreid en vol wetenswaardigheden. Daar kan mijn enkele bladzijde niet aan tippen, ik geef graag de link door zodat je eens verder kan snuffelen. Laat je niet weerhouden door de afgrijselijke en schreeuwerige layout, de man zal het goed bedoeld hebben:
    http://www.hunsrueckquerbahn.de/eingbahn.htm
    .
  • Informatie over het overgebleven deel van de Hunsrückbahn, waaronder de dienstregeling, vind je bij:
    http://www.loreley-info.com/nie/rhein-rijn/dienstregelingen/hunsrueckbahn.shtml
    .
  • Op Wikipedia is natuurlijk ook informatie te vinden:
    http://de.wikipedia.org/wiki/Hunsr%C3%BCckbahn
    .
  • In 2008 heeft de Deutsche Bundesbahn getracht de resterende gedeelten van de Hunsrückbahn, inclusief overwoekerde railtrajecten en gammele viadukten, te verkopen aan derden, voor een relatief 'zacht' prijsje. Dat is voor een deel gelukt. Enthousiastelingen met geld en bedrijven met ondernemingszin (vervoer van hout e.d. !) kochten gedeeltes op, en zijn bezig of al gereed met het weer bedrijfsklaar maken van de afgeschreven spoorlijn - hoe is het mogelijk ! De Hochwaldbahngruppe heeft het gedeelte tussen Büchenbeuren en Morbach gepacht en is druk bezig alles in orde te krijgen. Kijk eens bij:
    http://www.hochwaldbahn.de/hunsrueckbahn_ev.html
    .
  • Een forum bij de radio- en tv-zender 'SWR' informeert via een forum naar de stand van zaken bij de 'Reaktivierung' van de Hunsrückbahn:
    http://www.swr.de/forum/read.php?5,20700
    .
  • Ook voor het gedeelte van de Hunsrückbahn vanaf de Nahe (vanaf Langenlonsheim, door het Guldenbachtal, via Stromberg, Rheinböllen, Simmern, Kirchberg en Sohren naar Vliegveld Hahn, tegenwoordig een 'dependance' van Frankfurt Airport) bestaan al lang plannen tot 'Reaktivierung'. Voor- én tegenstanders komen aan het woord:
    http://bahnzumhahn.hunsrueckbahn.info/
    .
  • Tenslotte nog wat oudere foto's met de nostalgische 'Schienenbus' op trajecten van de Hunsrückbahn:
    http://www.klawitter.info/bahn/hunsrueck/index.htm
    .
De overheid doet gelukkig wel steeds meer zijn best de infrastructuur in ieder geval verder nog nuttig te maken. Zo is in 2000 een reeds enige jaren bestaand fietspad over het spoortraject uitgebreid tot een 38 km lange fietsroute van Emmelshausen via Pfalzfeld en Kastellaun naar Simmern, de zgn. Schinderhannes-Radweg ("Wo einst die Dampflok schnaufte ....."). Bij de VVV's in Emmelshausen, Kastellaun en Simmern is een mooie folder verkrijgbaar.

De loc 94817 tuft in de 30-er jaren over het 50 meter hoge Hubertusviadukt op het steile, maar prachtige traject Boppard - Emmelshausen     (foto Bellingrodt, uit verzameling R. Statius Muller)

Wat rest is nostalgie. Zoals te lezen is in oude krantenartikelen :
"Op 9 januari 1890 moet vanwege het overgrote en niet-verwachte aanbod van treinpassagiers de verkoop van spoorkaartjes in andere handen overgaan : in plaats van verkoop door de conducteur zullen nu in het vervolg kaartjes te verkrijgen zijn bij loketten op de stations (een novum voor die tijd).
Commotie : in juni 1890 wordt een hond doodgereden, omdat de machinist van de lokomotief zijn stoomfluit niet heeft laten weerklinken. Overigens was enige tijd daarvoor op dezelfde plek bijna een paard en wagen aangereden vanwege hetzelfde vergrijp.
Met de firma Puricelli ontstaat ruzie omdat de spoorlijn het gebied van genoemde firma heeft afgesneden en hierdoor het transport van hout over (zand-)paden onmogelijk heeft gemaakt. De firma eist dat een spoorwegovergang zal worden aangelegd. Met medewerking van de gemeente Ellern (in financiele zin) wordt in november 1891 een compromis bereikt door de aanleg van een overweg".

Zal de stoomfluit op de Hunsrück ooit nog weerklinken, of is de spoorbaan over enkele tientallen jaren veranderd in een fietspad, door vreemdelingen bevolkt, die zich verwonderd afvragen hoe in dit heuvelige landschap een zó fraai en zó weinig geaccidenteerd tracé tot stand is gekomen .....???

"Die Museumsdampflokomotive BR 94 1292 befindet sich mit einem Sonderzug auf der Steilstrecke von Boppard nach Buchholz auf dem Hunsrück. Hier überfährt die 94 1292 das Hubertusviadukt, eine der schönsten Stellen dieser Strecke". (foto beschikbaar gesteld door Alex Strueder, met dank)