Wandelen op de Hunsrück - INFORMATIE

(Wandel-)kaarten

Hier ben ik snel mee klaar : dit onderwerp is al uitputtend behandeld onder "Wandelen". De Moezel, de Rijn en het Soonwald en omgeving zijn volledig afgedekt door recente 1:25.000-kaarten, voor de resterende "binnenlanden" zijn alleen oudere kaarten aanwezig. Deze kunnen worden aangeschaft in de boekwinkel, de souvenirshop of bij de plaatselijke VVV. Zie voor alle adressen het gedeelte "Informatie". Soms zijn ook nog de "standaard" 1:25000-kaarten te koop maar die zijn relatief duur, ze bestrijken een kleiner gebied, en er zijn geen wandelingen op ingetekend. Ook zijn er 1:50.000 kaarten, waaronder die van de Rijn, de Moezel, het Soonwald en het gebied van de Saar-Hunsrück-Steig (dus de westelijke Hunsrück tot voorbij Trier).
Meer algemene (auto-)kaarten van het gebied zijn :
  1. 1:200.000-kaart "Die General Karte". De Hunsrück en het omliggende gebied worden geheel afgedekt door de kaarten no. 12 en 15. Deze kaarten worden ieder jaar geactualiseerd. De kaarten zijn bij iedere goede boekhandel verkrijgbaar
  2. 1:100.000-kaart "ADAC FreizeitKarte". De Hunsrück wordt afgedekt door de kaarten "Eifel, Mosel, Hunsrück" (noordelijke gedeelte), en "Saarland, Nordvogesen, Pfälzerwald" (zuidelijke gedeelte). Deze kaart is verkrijgbaar in Duitsland, in Nederland in de betere reisboekenwinkel, of via Internet.

Boeken met wandelingen

Ik heb 4 boeken en 1 boek"je" gevonden met wandelingen, geheel toegespitst op de Hunsrück, 1 boekje met wandelingen en fietstochten op de Hunsrück, 1 boekje met wandelingen op de Eifel, aan de Moezel en op de Hunsrück, 1 boekje met wandelingen langs de Rijn, en derhalve ook op de Hunsrück óf op de Taunus (dit is het gebergte 'aan de overkant van de Rijn'), 1 boekje dat wandelingen met een bezoek aan een 'Gasthof' combineert, en 1 boekje met wandelingen in Saarland én in de Pfalz én op de Hunsrück. Deze zijn :
  1. In de reeks "Kompass Wanderführer", "Hunsrück, Rund- und Streckenwanderungen", door Norbert Forsch.
    Uitgeverij Deutscher Wanderverlag, Stuttgart. ISBN 3-8134-0265-7.
    In 2004 vervangen door: "Kompass Wanderführer Hunsrück", door Norbert Forsch.
    ISBN 3-85491-729-5 Verlagsnummer 1061. Dit eerste boekje bevatte oorspronkelijk (drukken tot 2004) de meeste (nl. 80) wandelingen, waaronder de complete beschrijving van de wandeling "Auf römischen Spuren von Bingen nach Trier", maar de beschrijvingen waren vrij summier en de kaartjes niet altijd voldoende. Met een wandelkaart erbij een zeer nuttig boek. De lengte van de wandelingen varieerde van 1,5 tot 22 km.
    De druk uit 2004 is in een handzaam ringband-formaat en de layout is ietwat gemoderniseerd, maar de kaartjes zijn min of meer onveranderd en het aantal wandelingen is gereduceerd naar 50. De bovengenoemde lijnwandeling is bijvoorbeeld niet meer opgenomen. Echt een vooruitgang konden we dit dus niet noemen.
    In 2010 is wederom een nieuwe druk verschenen (merkwaardig genoeg is op blz. 2 vermeld '1e druk 2010'). De ringband is verdwenen, de kaartjes zijn verbeterd, maar het aantal wandelingen is verder gereduceerd tot 28. Verder een prima boekje, met de nadruk op het zuidelijke gedeelte van de Hunsrück.
  2. In de reeks "Dumont Richtig Wandern", "Hunsrück", door Wolfgang Bartels.
    Uitgeverij Dumont, Keulen. ISBN 3-7701-2884-2.
    Sinds 2002 is dit boek niet meer verkrijgbaar maar vervangen door "Wandern im Hunsrück" Uitgeverij Dumont, Keulen (ISBN 3-7701-5603-X). In deze hernieuwde uitgave zijn de 2 fietstochten verwijderd, enkele wandelingen toegevoegd en sommige iets gewijzigd, de kaartjes iets verbeterd (maar nog niet perfect), en de tekst grotendeels ongewijzigd. Wel is het formaat kleiner en dus veel handzamer bij het wandelen !
    Dit tweede boekje is er één in een erg mooie reeks, met veelal fraaie wandelingen, leuke beschrijvingen met veel extra's en achtergrondinformatie. Elke wandeling wordt gepresenteerd onder een bepaald thema, bv. "Felsen und Burgen in den Kirner Dolomiten". De kaartjes zijn ook hier matig. Het boek bevat 31 wandelingen en 2 fietstochten. De lengte van de wandelingen varieert van 6 tot 21 km.
    In de hernieuwde uitgave is sprake van 35 wandelingen, variërend van 9 tot 23 km. Een aanrader !
  3. "Wanderungen im Hunsrück", von S. Conradt & W. Dupuis.
    Uitgeverij DNA, Straatsburg, ISBN 2-7165-0371-0.
    Dit derde boekje bevat 30 wandelingen met primitieve kaartjes en zonder veel extra informatie. Het boekje is niet duur maar kan ik niet echt aanraden. Overigens is het niet of nauwelijks meer verkrijgbaar.
  4. In de bekende serie rode boekjes van uitgeverij Rother is in juni 2005 verschenen:
    Rother Wanderführer "Hunsrück, mit Naturpark Saar-Hunsrück", door H. Bauregger & C. Braun.
    Uitgeverij Rother, München, ISBN 3-7633-4316-4.
    Dit vierde boekje is van het bekende Rother-recept: een klein boekje met zéér veel wandelingen, vrij summiere beschrijvingen en matige tot redelijke ('priegel-')kaartjes op een schaal van veelal 1:50.000 of 1:75.000, die het erbij kopen van een topografische kaart schaal 1:25.000 noodzakelijk maken. Wel het enige boekje dat ook wandelingen geeft richting Saar. Omdat dit één van de bekendste series wandelboekjes is vind ik het toch leuk dat eindelijk ook de Hunsrück hier zijn plaatsje gevonden heeft. Natuurlijk wel in het Duits. Voor Rother-begrippen zijn de wandelingen vrij kort: van 6 tot 22 kilometer, maar gemiddeld ongeveer 13 km.
  5. "Hunsrück auf Historischen Wegen", door Heinz-Egon Rösch.
    Leinpfad Verlag, Ingelheim, ISBN 3-937782-09-5.
    Dit vijfde boekje is een beetje apart. Duidelijk geschreven door een liefhebber (ex-leraar van een school op de Hunsrück). Bevat wandelingen, fietstochten en autotochten als 'ontdekkingsreis' van de Hunsrück. Alle facetten komen aan bod: Kelten, Romeinen, de postkoets en het spoor, burchten, de Heimat-films e.d. De routebeschrijvingen zijn vrij onvolledig en soms wat onduidelijk, de (handgetekende) kaartjes zijn afschuwelijk, en tóch heeft dit boekje iets, en dat komt duidelijk door de liefde voor natuur, landschap, volk en geschiedenis die blijkt uit de tekst. Voor de pure wandelaar geen aanrader, maar voor de Hunsrück-liefhebber een nuttige bijdrage aan completering van de Hunsrück-bibliotheek. Vanzelfsprekend in het Duits. En na één keer bladeren valt het al uit elkaar !
  6. "Wandelgids Moezel", door Eberhard Schmitt-Burk.
    Uitgeverij ANWB, Den Haag, ISBN 90-18-016438.
    Dit zesde boekje is een Nederlanse vertaling van het boekje "Wandern an der Mosel", uitgeverij Dumont, Keulen (in dezelfde serie als het als tweede genoemde boekje).
    Het boekje beschrijft wandelingen aan of bij de rivier de Moezel. Dat betekent in de praktijk een wandeling door de naburige Eifel én langs de Moezel, of door de Hunsrück én langs de Moezel, of door de Eifel én door de Hunsrück én langs de Moezel. Kortom, alleen het gedeelte van de Hunsrück dat onmiddellijk aan de rivier de Moezel grenst komt hier (eventueel) ter sprake. Omdat er ca. 18 wandelingen besproken worden die tenminste gedeeltelijk de Hunsrück aandoen vermeld ik het boekje hier toch als waardevol.
  7. "Schöner Wandern, im Welterbe Oberes Mittelrheintal", door Silke Schnorr.
    Uitgeverij Steinhaus Verlag, Koblenz, ISBN 3-00-015844-8.
    Dit zevende boekje is weliswaar alleen in het Duits verkrijgbaar, maar van een geweldige kwaliteit. Omdat het wandelingen aan de Mittelrhein betreft (zo ongeveer tussen Koblenz en Bingen, met wat extra uitstapjes aan de Lahn en in de Rheingau), gaat dit boekje slechts gedeeltelijk over de Hunsrück. Dit is echter wel het prototype van hóe een wandelboekje eruit zou behoren te zien: handig formaat, goede wandelingen met prima beschrijvingen, prachtige foto's, zéér veel nuttige achtergrondinformatie, en ook nog eens (verkleinde) topografische kaarten. Bovendien bevat het een lijst van de (vele) kastelen, van Internetsites en van pontveren, en 'Freizeittips von A bis Z'. Het kan niet op ! Een compliment waard en schaf dit zeker aan ! Verkrijgbaar in het betreffende gebied (Mittelrhein).
  8. "Wandern und Einkehren, Hunsrück-Naheland und Saarland", door George Blitz & Emmerich Müller.
    Uitgeverij Drei Brunnen Verlag, Stuttgart, ISBN 3-7956-0276-9.
    Dit achtste boekje is een beetje een 'buitenbeentje'. Ten eerste behandelt het ook de aangrenzende gebieden Nahe en Saarland, maar bovendien ligt de nadruk, naast een wandeling, op een bezoek aan een café, restaurant of gasthof. Er staan liefst ruim 100 wandelingen in, maar de beschrijvingen zijn vrij kort en de kaartjes zeer globaal. Ook de Gasthöfe worden besproken, en eventueel bezienswaardigheden onderweg. Toch wel een grappig boekje !
    Verkrijgbaar in het gehele gebied, veelal bij boekhandels.
  9. "Natur - Erlebis - Wandern, Ferienregion Kirchberg/Hunsrück, 12 ausgesuchte Wandertouren", door Dr. Hans Dunger (e.a.).
    Uitgegeven door de Verbandsgemeinde Kirchberg, 2008, geen ISBN-nummer.
    Dit negende boekje is ook een 'buitenbeentje'. Lokaal uitgegeven wandelfolders nemen soms het karakter aan van een boekje. Dergelijke uitgaven, van oudere datum, heb ik o.a. van de VVV's van Rhaunen, Rheinböllen en Oberwesel/Sankt Goar. Deze zijn vaak te beperkt van aard om hier opgenomen te worden. Een in 2008 door de Verbandsgemeinde Kirchberg uitgegeven boekje met 12 wandelingen in de omgeving verdient een aparte behandeling. Mooie wandelingen, veel foto's, heldere uitleg van bezienswaardigheden en wat men verder zoal op de wandeling tegenkomt, en uitstekende kaartjes maken dat dit goedkope boekje een genot is om te gebruiken. Voor zover ik de wandelingen nog niet gemaakt heb ga ik ze in de toekomst zeker doen ! O.a. verkrijgbaar bij de VVV op het marktplein van Kirchberg.
  10. "ADAC Wanderführer Saar - Pfalz - Hunsrück", door diverse auteurs.
    De ADAC is de duitse 'ANWB'. 1e Druk, 2009, ISBN 978-3-89905-731-7.
    Dit tiende boekje valt in dezelfde categorie als de boekjes 1 t/m. 4, maar omdat het een veel groter gebied bestrijkt dan alleen de Hunsrück is het boekje wat minder aan te bevelen. Slechts ongeveer 15 wandelingen hebben betrekking op de Hunsrück, de overige 25 wandelingen voeren door de Pfalz en in het Saarland. Verkrijgbaar in duitse boekhandels en bij de ADAC-kantoren (zoals bij de ANWB heeft iedere grote en middelgrote duitse stad wel een ADAC-kantoor).

Algemene boeken over de Hunsrück

In het Nederlands is er zeer weinig over de Hunsrück te vinden. Ere wie ere toekomt, onze good-old ANWB heeft in zijn "Gouden serie", aflevering "Rijn, Eifel, Moezel" tenminste nog een apart hoofdstukje (18 bladzijden) gewijd aan Hunsrück en Nahedal. Verder is er weinig tot niets te vinden.
Vanzelfsprekend is er in het Duits meer te vinden, maar ook daar is de spoeling relatief dun, vergeleken met toeristische streken als het Zwarte Woud e.d. Een (vrij volledige) opsomming :
Van bovengenoemde boeken is het kunstreisboek het moeilijkst leesbaar, maar het geeft wel verreweg de meest gedetailleerde informatie. De Bildatlas was bij HB en is bij Dumont nu ook nog oppervlakkiger, maar voor een eerste kennismaking zeer geschikt. De Naturführer (moeilijk verkrijgbaar) is vooral gericht op geologische informatie maar biedt veel voor de kenners op het gebied van geologie en natuur. De boeken "Kultur-Erlebnis" en "Natur-Erlebnis" hebben een gelijk formaat en bevatten vooral ook zeer schitterende foto's. Persoonlijk vind ik vooral deze twee boeken erg fraai, maar ze zijn relatief duur. Verkrijgbaar bij de boekhandels op de Hunsrück en aan Rijn, Moezel en Nahe.

Boekjes en folders van VVV's op de Hunsrück

De VVV's op de Hunsrück (voor adressen zie onder "Informatie") geven talloze folders uit met overnachtingsmogelijkheden, (locale) bezienswaardigheden, tips, wandel-arrangementen etc.

In de eerdere versie van mijn site ben ik dieper ingegaan op enkele speciale folders met bezienswaardigheden, wandelingen etc. Het nadeel van deze opsomming was / is natuurlijk dat hij snel veroudert. Bovendien is er toch wel duidelijk sprake van een toename van het toerisme op de Hunsrück en van pogingen om de Hunsrück op te stuwen in de vaart der volkeren (nou ja, alles is heel relatief hoor, het stelt nog steeds niet veel voor.....). Dat betekent voor dit onderwerp dat er zó veel folders beschikbaar zijn, en dat er snel zó veel folders bijkomen (en wellicht ook weer verdwijnen), dat het ondoenlijk is en niet erg praktisch om ze hier individueel op te sommen.
Ik kan vooral verwijzen naar Hunsrück-Touristik in Flugplatz-Hahn, en naar de regionale en plaatselijke VVV's, die hebben een keur aan folders te bieden. Zie bij "Informatie" voor alle adressen.

Er zullen zéker folders te verkrijgen zijn met bezienswaardigheden, met wandelingen en met algemene toeristische informatie bv. welke hotels er zijn en 'Ferienwohnungen' kunnen worden gehuurd.

Een aparte vermelding verdient de speciale folder "Wege in die Heimat, Filmreise vom Hunsrück zum Rhein" die enkele karakteristieke plekken uit de film "Heimat" (waarvan het eerste deel opgenomen is en geheel speelt op de Hunsrück) laat zien zoals het was in de film en zoals het er tegenwoordig uitziet. Er staat goed beschreven waar de plek is dus je kan ze zelf gaan bezoeken (hoewel er niet persé nog iets te zien is.....). Uitgegeven door Hunsrück Touristik in samenwerking met diverse Verbandsgemeinden.

Voor wandelen verdient het natuurlijk altijd aanbeveling te gaan zoeken op Internet. In boekvorm zijn er, behalve de eerder door mij genoemde boekjes, op regionaal niveau soms nog leuke folders beschikbaar met beschreven wandelingen. Bovendien hebben duitse én nederlandse wandelbladen (Nederland: 'Op Lemen Voeten', de 'Wandelkrant' en 'Op Pad', Duitsland: 'Wandermagazin') in het verleden soms aandacht besteed aan dit gebied.
Tenslotte verdienen de streekpaden het nog genoemd te worden: eerder al kwamen de Rheinsteig, de Saar-Hunsruck-Steig en de Soonwaldsteig aan bod, maar er zijn er meer. Te noemen vallen: Hunsrückhöhenweg, Rheinhöhenweg, Moselhöhenweg, Nahehöhenweg, Ausoniusweg, Keltenweg, Sironaweg. Deze laatste 3 meerdaagse wandelingen hebben de Romeinse of Keltische geschiedenis als leidraad en er zijn meerdere publikaties verkrijgbaar, met routebeschrijvingen, achtergrondinformatie etc. Erg leuk en leerzaam ! In de toekomst komen er wellicht nog meer 'Steige'. Natuurlijk een goed initiatief, maar die hele verzameling 'Steigs' is wel een beetje een 'hype' aan het worden, met alle bijkomende drukte vandien. In het weekend zeker vermijden !

(Individuele) Wandelarrangementen op de Hunsrück

Ook voor dit onderwerp geldt dat een door mij gegeven opsomming snel zal zijn verouderd. Ik laat het er dus maar bij te verwijzen naar Hunsrück-Touristik in Vliegveld-Hahn, en de regionale en plaatstelijke VVV's. In ieder geval zijn er talloze arrangementen te boeken, bv. met 'Wandern ohne Gepäck', en allerlei gecombineerde arrangementen met boottochten, toeristische trips etc. Ga zelf kijken, iedere stad of regio heeft wel een Internet-site !

Een speciale vermelding verdient de jaarlijkse overzichtsgids van Hunsrück-Touristik. Die van 2011 (uitgave van januari 2011) bevat liefst 18 bladzijden vol Wandelarrangementen, dus er is keuze genoeg. Complimenten hiervoor !

Meer informatie over wandelen op de Hunsrück

Voor informatie over moeilijkheidsgraad, wandelperiode, vervoer, overnachten en uitrusting zie onder het kopje "Algemene informatie" op de bladzijde, getiteld "Wandelen".
Nog enkele Internet-tips tenslotte:

Vanuit mijn standplaats Oberwesel am Rhein maak ik een mooie tocht door het Niederbachdal naar Birkheim / Badenhard en dan door het Stadtwald en via Damscheid (foto) en de Hard weer terug.